Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Οι καλικάντζαροι - Ελληνική παράδοση

Μια από τις πιο χαρακτηριστικές παραδόσεις των ελληνικών Χριστουγέννων είναι οι καλικάντζαροι. Οι πιο παλιοί θα θυμόμαστε τα κρύα χειμωνιάτικα βράδια κοντά στο τζάκι, ή τη σόμπα πετρελαίου, που η γιαγιά μάς εξιστορούσε ιστορίες για καλικάντζαρους. Άλλοτε αστείες κι άλλοτε τρομακτικές, μας διασκέδαζαν και μας μάθαιναν ότι μαζί με το καλό υπάρχει και το κακό, κι ότι η πίστη και η εξυπνάδα μπορούν να νικήσουν και τον πιο φοβερό εχθρό.

ΟΙ ΚΑΛΙΚΑΝΤΖΑΡΟΙ

Το Δωδεκαήμερο βαστάει από τις 25 Δεκεμβρίου, ημέρα των Χριστουγέννων, μέχρι τις 5 Ιανουαρίου, παραμονή των Φώτων. Στα παλιά χρόνια οι γιαγιάδες λέγανε στα εγγονάκια τους, για να κάθονται ήσυχα, ότι κάθε νύχτα του Δωδεκαήμερου στους δρόμους του χωριού και στα χαλάσματα κυκλοφορούσαν οι Καλικάντζαροι.

Μα τι ήταν αυτοί οι καλικάντζαροι;

Όπως λοιπόν έλεγαν οι παλιές γιαγιάδες, ήταν αερικά, ξωτικά. Τους φαντάζονταν σαν κάτι μαυριδερά, ψηλά και κοκαλιάρικα κακάσχημα όντα, κάτι μεταξύ ζώου και ανθρώπου που συνέχεια, όλη την ώρα, χοροπηδούσαν γκρινιάζοντας, φωνάζοντας και τραγουδώντας.

Αρχηγός τους ήταν ο Μαντρακούκος, κουτσός και άγριος, και ο πιο επικίνδυνος απ' όλη την ομάδα. Ακολουθούσε ο Μαγάρας, με την τεράστια κοιλιά του, ο οποίος μαγάριζε όλα τα φαγητά και τα γλυκά. Έπειτα ο Κωλοβελόνης, που ήταν αδύνατος και σουβλερός σαν μακαρόνι και περνούσε από κλειδαρότρυπες και χαραμάδες. Άλλος ήταν ο Κοψαχείλης με τεράστια κοφτερά δόντια που κρέμονταν από το στόμα του. Κανένας δεν έμοιαζε με τον άλλο και ο καθένας είχε το κουσούρι του.

Οι καλικάτζαροι όλο το χρόνο βρίσκονταν κάτω από τη γη, στον κάτω κόσμο και ζήλευαν τον απάνω κόσμο. Γι΄ αυτό λοιπόν, άλλοι με πριόνια, άλλοι με τσεκούρια κι άλλοι με μπαλντάδες έβαζαν όλη τη δύναμή τους για να κόψουν τους στύλους, που πάνω σε αυτούς στηριζόταν η γη και να την κάνουνε να βουλιάξει.

Όταν έφτανε το βράδυ της παραμονής των Χριστουγέννων, από φόβο μη βουλιάξει η γη και τους πλακώσει, έφευγαν κι ανέβαιναν στον απάνω κόσμο, στη γη, για να τυραννήσουν τους ανθρώπους που θα έβρισκαν μπροστά τους.

Έτσι λοιπόν οι καλικάντζαροι το Δωδεκαήμερο γύριζαν στους δρόμους, ανέβαιναν στα κεραμίδια και ,καμιά φορά όπως λέγανε, έμπαιναν από την καμινάδα του τζακιού σε σπίτια που δεν τα είχαν θυμιατίσει οι νοικοκυραίοι τους. Γι΄ αυτό, για καλό και για κακό, εκείνες τις ημέρες φροντίζανε να φράζουν τις τρύπες των τζακιών με πανιά. Ακόμα καίγανε λιβάνι σε θυμιατό κοντά στο τζάκι, γιατί οι καλικάντζαροι δεν άντεχαν αυτή τη μυρωδιά.

Λέγανε κάποιοι παλιά, πως μια γυναίκα, αφού ετοίμασε τα γλυκά της, βασιλόπιτες, κουραμπιέδες, μελομακάρονα, είδε από το παράθυρο πως ξημέρωσε.Όμως είχε ξεγελαστεί από το φεγγάρι, γιατί όπως λένε: «του Γενάρη το φεγγάρι παρά λίγο να ΄ναι μέρα»

Έτρεξε λοιπόν αυτή η γυναίκα και ξύπνησε τα παιδιά της για να τα στείλει με τα γλυκά για ψήσιμο στο φούρνο. Τα παιδιά σηκώθηκαν πρόθυμα, πήρε το καθένα από ένα ταψί και ξεκίνησαν για το φούρνο. Όμως η αυγή αργούσε να έρθει και ξαφνικά μέσα από τα κοντινά στενά ακούστηκαν αγριοφωνάρες και δυνατά γέλια.

Σε ελάχιστο χρόνο ο δρόμος γέμισε με καλικαντζαράκια. Άρπαξαν τα παιδιά, τους πετάξανε ό,τι κρατούσανε και άρχισαν έναν τρελλό χορό χτυπώντας τα ταψιά και φώναζαν: «Ω! ... στραβά ταψιά, με τα ψεύτικα ψωμιά, άλλα με τα άσχημα, πηδάτε βρε μπαγάσικα ...»

Την ώρα που λάλησε ο πρώτος πετεινός, εξαντλημένα τα καλικαντζαράκια, αφήσανε τα ταψιά στα κεραμίδια ενός σπιτιού κι αρχίσανε να φεύγουν τρέχοντας με στριγγλιές και γέλια, βγάζοντας έξω τις γλώσσες τους που ήταν κατακόκκινες σαν τις γλώσσες της φωτιάς και κουνούσαν τις ουρές τους εδώ κι εκεί...

Όταν ξημέρωσε και βγήκαν οι άνθρωποι να πάνε στις δουλειές τους, βρήκαν στο δρόμο τα τρία παιδιά μισολιπόθυμα, χωρίς να έχουνε δυνάμεις για να σηκωθούν. Τα κουνήσανε, τα ραντίσανε με αγιασμό και όταν συνήλθαν, διηγήθηκαν τι τους είχαν κάνει τα καλικαντζαράκια.

Αυτά λέγανε οι παλιοί για τους καλικάντζαρους κι όλοι φοβόντουσαν να βγουν έξω από τα σπίτια τους πριν ξημερώσει, όλο το Δωδεκαήμερο.

Εσείς όμως, σήμερα, δεν πιστεύω να φοβηθήκατε, γιατί όλα αυτά είναι ωραία παραμυθάκια του παλιού καιρού.

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Όταν οι γονείς μαθαίνουν... παίζοντας

Με απόλυτη επιτυχία ολοκλήρώθηκε το βιωματικό εργαστήριο της Μαρίας Μπαλωτή "Παιχνίδια για Καλό Σκοπό", στο οποίο συμμετείχαν γονείς από όλες τις τάξεις του σχολείου. Η συστημική ψυχολόγος και μητέρα τριών παιδιών του σχολείου μας, κατάφερε να δημιουργήσει εξ αρχής μία οικεία και ζεστή ατμόσφαιρα ανάμεσα στους γονείς με αποτέλεσμα μια εξαιρετικά εποικοδημητική εμπειρία για όλους τους συμμετέχοντες. Στόχος ήταν να προαχθεί η συνεργασία και η εμπιστοσύνη μεταξύ των γονέων μέσα από το παιχνίδι. Οι ίδιοι οι γονείς που συμμετείχαν στο εργαστήριο δήλωσαν ότι έμαθαν να λειτουργούν ομαδικά,  να συζητούν,  να εμπιστεύονται την ομάδα ακόμη κι αν διαφωνούν. Κυρίως όμως, διασκέδασαν, γέλασαν, γνωρίστηκαν καλύτερα μεταξύ τους και έμαθαν να λειτουργούν καλοπροαίρετα, σεβόμενοι ο ένας τον άλλον. Ελπίζουμε αυτός να είναι ο σπόρος για τη δημιουργία ενός γενικότερου κλίματος χαράς, αλληλοσεβασμού και ομαδικότητας και για τη τη βελτίωση των σχέσεων μεταξύ των παιδιών του σχολε

Τα πιο... ανοιξιάτικα Χριστούγεννα!

Ήταν μία ΥΠΕΡΟΧΗ ημέρα!  Η Χριστουγεννιάτικη Γιορτή του Συλλόγου Γονέων & Κηδεμόνων του 5ου Δημοτικού Βριλησσίων τα είχε όλα: παιδικά εργαστήρια, φαγητό και ζεστό κρασί, παιχνίδι, χορό, Άγιο Βασίλη, μικρούς πιανίστες με μεγάλο ταλέντο, λαχειοφόρο αγορά, χριστουγεννιάτικο bazaar, έναν καταπληκτικό ήλιο, χαρά και πολλά χαμόγελα.  Ο ανοιξιάτικος καιρός μας έκανε το χατήρι. Όλα κύλησαν καλά και η συμμετοχή παιδιών και γονέων ήταν μεγάλη.  Το προαύλιο του σχολείου γέμισε τραπέζια φαγητού, Dj Set (ένα μεγάλο ευχαριστώ στον Αλέξανδρο Χέντον), facepainting με την ευγενική χορηγία της Oriflame , χορευτές με την καθοδήγηση χορεύτριας από το Planet , ρεσιτάλ πιάνου από τον Χρήστο Γαλίτη και τους μαθητές του και κάλαντα από τους μαθητές του σχολείου.  Στην Αίθουσα Εκδηλώσεων κάναμε τις αγορές μας από το Χριστουγεννιάτικο Bazaar.  Στον 1ο όροφο του σχολείου οι αίθουσες γέμισαν δραστηριότητες και εργαστήρια: - Αγώνες σκάκι με την καθοδήγηση του Στάθη Γαζή - Ρομπο

Βασιλικός και λαογραφία

Φυτό της οικογένειας των χειλανθών, πολυετές, με φύλλα και άνθη εξαιρετικά εύοσμα, ο «ώκιμος ο βασιλικός» είναι το δημοφιλέστερο ελληνικό φυτό, αγαπητό στις νοικοκυρές, που φροντίζουν να έχουν τουλάχιστον μια γλάστρα του στον κήπο ή το παράθυρό τους. Πλατύφυλλος, σγουρός ή σαραντάφυλλος θεωρείται από το λαό το σύμβολο του έρωτα και της αιώνιας αγάπης, μα και θυμητικό υποσχέσεων και όρκων που δόθηκαν: «Βασιλικέ μου της βραγιάς και κρίνε μου του δάσους άχου, εγώ, πουλάκι μου, και πώς να σε ξεχάσω. Στο παραθύρι που ‘σαι εσύ βασιλικός δεν πρέπει γιατ’ είσαι συ ο βασιλικός κι οπ’ έχει μάτια ας βλέπει. Βασιλικό και ρόζμαρι κι ανθό του γλυκανίσου ο έρωτας τα μάζεψε κι έκαμε το κορμί σου.» Ο βασιλικός έχει ξεχωριστή θέση στην ελληνική λαϊκή παράδοση και χάρη στην συμμετοχή του στη χριστιανική εκκλησιαστική λατρεία. Βασιλικό βυθίζει ο ιερέας στον αγιασμό για να ραντίσει τους πιστούς, σε κλωνάρια βασιλικού τοποθετείται και ο σταυρός στις 14 Σεπτεμβρίου, εορτή του Σταυρού, αφού το αρω