Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Ελιά και λαογραφία


Το ιερό δέντρο των Ελλήνων έχει αποδειχθεί γεωλογικά ότι έχει προϋπάρξει των ανθρώπων, ενώ εξημερώθηκε γύρω στο 4.000 π.Χ. Η ελιά είναι δέντρο της οικογένειας των ελαιοειδών, αειθαλές και εξαιρετικά μακρόβιο. Στην Ελλάδα συναντάμε περίπου 30 διαφορετικά είδη: λιανολιά, χοντρολιά, κορωναίικη, μεγαρίτικη, στρογγυλή, νησιώτικη, βολιώτικη, θρούμπα, ξανθολιά, κ.α.

Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, πατρίδα της ελιάς είναι η Αθήνα, στην οποία η θεά Αθηνά πρόσφερε το δέντρο ως σύμβολο ειρήνης και ευημερίας. Ως τέτοιο σύμβολο δινόταν ο κλάδος ελαίας στους νικητές των αγώνων. Όσο για την ιερότητα της ελιάς, στην αρχαία Αθήνα αν κάποιος σκόπιμα ξερίζωνε ή κατέστρεφε μια ήμερη ελιά τιμωρούνταν με μεγάλη ποινή, που μπορούσε να είναι ακόμα και θανατική.

Αρχικά ο χυμός από τους καρπούς της, το ελαιόλαδο, χρησίμευε για την περιποίηση του σώματος ή για φωτιστικούς σκοπούς. Στην παρασκευή των φαγητών άρχισε να χρησιμοποιείται κυρίως μετά την ομηρική εποχή. Ξεχωριστή χρήση του ελαιόλαδου έκαναν οι ναυτικοί, που πίστευαν ότι μπορούσε να κατευνάσει τις τρικυμίες και γι’ αυτό είχαν μαζί τους πάντοτε έναν «ελαιοφόρο σάκο» για να αδειάσουν στη θάλασσα σε περίπτωση μεγάλης ανάγκης. Αργότερα αυτή η συνήθεια αντικαταστάθηκε με το χριστιανικό έθιμο του λαδιού από το καντήλι που άναβαν για να τους προστατεύει ο Άγιος Νικόλαος, το οποίο έριχναν στη θάλασσα σε αντίστοιχες περιπτώσεις.

Η αναφορά της ελιάς στην ελληνική παράδοση  είναι πολύ συχνή:

«Βάλ’ ελιά για το παιδί σου και συκιά για τη ζωή σου.»
«Η ελιά είναι κυρά κι όποτε θέλει κάμνει.»
«Η ελιά θέλει τσεκούρι και τ’ αμπέλι πριόνι.»
«Πήρε τ’ αυγού τ’ απέξω και της ελιάς τ’ απομέσα.»


Κι ένα όμορφο δίστιχο δημοτικού τραγουδιού για το γυρισμό του ξενιτεμένου που αναφέρει ένα άλλο είδος ελιάς:

«Έχεις ελιά στο μάγουλο κι ελιά στην αμασχάλη
κι ανάμεσα στα στήθη σου τ’ αντρός σου φυλαχτάρι.»



Βιβλιογραφία:
Κ.Ρωμαίος, Ελλάς, Λαογραφία-Γεωγραφία, Εκδ.Γιοβάνη

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Όταν οι γονείς μαθαίνουν... παίζοντας

Με απόλυτη επιτυχία ολοκλήρώθηκε το βιωματικό εργαστήριο της Μαρίας Μπαλωτή "Παιχνίδια για Καλό Σκοπό", στο οποίο συμμετείχαν γονείς από όλες τις τάξεις του σχολείου. Η συστημική ψυχολόγος και μητέρα τριών παιδιών του σχολείου μας, κατάφερε να δημιουργήσει εξ αρχής μία οικεία και ζεστή ατμόσφαιρα ανάμεσα στους γονείς με αποτέλεσμα μια εξαιρετικά εποικοδημητική εμπειρία για όλους τους συμμετέχοντες. Στόχος ήταν να προαχθεί η συνεργασία και η εμπιστοσύνη μεταξύ των γονέων μέσα από το παιχνίδι. Οι ίδιοι οι γονείς που συμμετείχαν στο εργαστήριο δήλωσαν ότι έμαθαν να λειτουργούν ομαδικά,  να συζητούν,  να εμπιστεύονται την ομάδα ακόμη κι αν διαφωνούν. Κυρίως όμως, διασκέδασαν, γέλασαν, γνωρίστηκαν καλύτερα μεταξύ τους και έμαθαν να λειτουργούν καλοπροαίρετα, σεβόμενοι ο ένας τον άλλον. Ελπίζουμε αυτός να είναι ο σπόρος για τη δημιουργία ενός γενικότερου κλίματος χαράς, αλληλοσεβασμού και ομαδικότητας και για τη τη βελτίωση των σχέσεων μεταξύ των παιδιών του σχολε

Τα πιο... ανοιξιάτικα Χριστούγεννα!

Ήταν μία ΥΠΕΡΟΧΗ ημέρα!  Η Χριστουγεννιάτικη Γιορτή του Συλλόγου Γονέων & Κηδεμόνων του 5ου Δημοτικού Βριλησσίων τα είχε όλα: παιδικά εργαστήρια, φαγητό και ζεστό κρασί, παιχνίδι, χορό, Άγιο Βασίλη, μικρούς πιανίστες με μεγάλο ταλέντο, λαχειοφόρο αγορά, χριστουγεννιάτικο bazaar, έναν καταπληκτικό ήλιο, χαρά και πολλά χαμόγελα.  Ο ανοιξιάτικος καιρός μας έκανε το χατήρι. Όλα κύλησαν καλά και η συμμετοχή παιδιών και γονέων ήταν μεγάλη.  Το προαύλιο του σχολείου γέμισε τραπέζια φαγητού, Dj Set (ένα μεγάλο ευχαριστώ στον Αλέξανδρο Χέντον), facepainting με την ευγενική χορηγία της Oriflame , χορευτές με την καθοδήγηση χορεύτριας από το Planet , ρεσιτάλ πιάνου από τον Χρήστο Γαλίτη και τους μαθητές του και κάλαντα από τους μαθητές του σχολείου.  Στην Αίθουσα Εκδηλώσεων κάναμε τις αγορές μας από το Χριστουγεννιάτικο Bazaar.  Στον 1ο όροφο του σχολείου οι αίθουσες γέμισαν δραστηριότητες και εργαστήρια: - Αγώνες σκάκι με την καθοδήγηση του Στάθη Γαζή - Ρομπο

Βασιλικός και λαογραφία

Φυτό της οικογένειας των χειλανθών, πολυετές, με φύλλα και άνθη εξαιρετικά εύοσμα, ο «ώκιμος ο βασιλικός» είναι το δημοφιλέστερο ελληνικό φυτό, αγαπητό στις νοικοκυρές, που φροντίζουν να έχουν τουλάχιστον μια γλάστρα του στον κήπο ή το παράθυρό τους. Πλατύφυλλος, σγουρός ή σαραντάφυλλος θεωρείται από το λαό το σύμβολο του έρωτα και της αιώνιας αγάπης, μα και θυμητικό υποσχέσεων και όρκων που δόθηκαν: «Βασιλικέ μου της βραγιάς και κρίνε μου του δάσους άχου, εγώ, πουλάκι μου, και πώς να σε ξεχάσω. Στο παραθύρι που ‘σαι εσύ βασιλικός δεν πρέπει γιατ’ είσαι συ ο βασιλικός κι οπ’ έχει μάτια ας βλέπει. Βασιλικό και ρόζμαρι κι ανθό του γλυκανίσου ο έρωτας τα μάζεψε κι έκαμε το κορμί σου.» Ο βασιλικός έχει ξεχωριστή θέση στην ελληνική λαϊκή παράδοση και χάρη στην συμμετοχή του στη χριστιανική εκκλησιαστική λατρεία. Βασιλικό βυθίζει ο ιερέας στον αγιασμό για να ραντίσει τους πιστούς, σε κλωνάρια βασιλικού τοποθετείται και ο σταυρός στις 14 Σεπτεμβρίου, εορτή του Σταυρού, αφού το αρω