Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Πλάτανος και λαογραφία


Ο πλάτανος είναι ο βασιλιάς του ελληνικού φυτικού βασιλείου. Είναι δέντρο φυλλοβόλο, μακρόβιο, υγρόφιλο και με μεγάλη ανάπτυξη, τόσο σε ύψος (μέχρι 70 μέτρα) όσο και σε περίμετρο κορμού (μέχρι 12 μέτρα).

Σύμφωνα με την αρχαία ελληνική μυθολογία, η Πλάτανος ήταν αδελφή δύο πελώριων γιγάντων, των Αλωάδων, και κόρη του Ποσειδώνα. Αγαπούσε πολύ τους αδελφούς της και όταν εκείνοι πέθαναν,  από τη θλίψη της, μεταμορφώθηκε σε δέντρο.

Αναφορές στον πλάτανο έχουμε ήδη από την ομηρική εποχή, με την Ωραία Ελένη να αναπαύεται στη σκιά ενός πλάτανου, το Μενέλαο να φυτεύει την Μενελαΐδα πλάτανο στις Καρυές και τον Αγαμέμνονα να θυσιάζει κάτω από τον πλάτανο της Αυλίδας. Ιστορικός είναι και ο υπεραιωνόβιος πλάτανος της Κω, που πίστευαν ότι διατηρούνταν από την εποχή που ο Ιπποκράτης δίδασκε την Ιατρική στο Ασκληπιείο.

Στην Τουρκοκρατία πολλοί πλάτανοι της χώρας έγιναν γνωστοί από τη χρήση τους από τους Τούρκους για τον απαγχονισμό των Ελλήνων αγωνιστών, όπως ο πλάτανος του Αλή Πασά στα Γιάννενα, ο πλάτανος της Άρτας, ο πλάτανος της Έδεσσας και ο πλάτανος της Τριπολιτσάς, που κόπηκε το Σεπτέμβριο του 1821 έπειτα από διαταγή του ίδιου του Κολοκοτρώνη.

Ηρωικά πλατάνια ήταν ο πλάτανος της Μονής της Άγιας Λαύρας, όπου στις 25 Μαρτίου 1821 ο Παλαιών Πατρών Γερμανός όρκισε στον αγώνα 3.000 Έλληνες, και ο πλάτανος των Κομποστάδων της Λαμίας,  όπου ο Αθανάσιος Διάκος, ο Δυοβουνιώτης, ο Πανουργιάς και ο Επίσκοπος Σαλώνων έκαναν πολεμικό συμβούλιο για την άμυνα κατά της στρατιάς του Ομέρ Βρυώνη.

Ο πλάτανος αναφέρεται σε πολλές παροιμίες:

«Ο πλάτανος θέλει νερό κι η λεύκα θέλει αγέρα.»
«Όταν δεις πλάτανο και βάτο έχει και νερό αποκάτω.»
«Χαιρέτα μου τον πλάτανο και την κρύα βρυσούλα.»


Αναφέρεται επίσης σε πολλά δημοτικά τραγούδια, ιδιαίτερα σε κλέφτικα:

«Ο Κωνσταντίνος ο μικρός κι ο Αλέξης ο αντρειωμένος
και το μικρό βλαχόπουλο, ο καστροπολεμίτης
αντάμα τρων και πίνουνε και γλυκοκουβεντιάζουν
κι αντάμα έχουν τους μαύρους των στον πλάτανο δεμένους.»


Τέλος, μια ευχή ροδίτικη αναφέρεται στη μακροβιότητα του δέντρου και συγκεκριμένα του πλατάνου της Κω:

«Τ’ αντρόγυνο που κάναμε να ζει και να γεράσει
και σαν τον πλάτανο της Κως να γεροντοκλωνιάσει.»



Βιβλιογραφία:
Κ.Ρωμαίος, Ελλάς, Λαογραφία-Γεωγραφία, Εκδ.Γιοβάνη

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Όταν οι γονείς μαθαίνουν... παίζοντας

Με απόλυτη επιτυχία ολοκλήρώθηκε το βιωματικό εργαστήριο της Μαρίας Μπαλωτή "Παιχνίδια για Καλό Σκοπό", στο οποίο συμμετείχαν γονείς από όλες τις τάξεις του σχολείου. Η συστημική ψυχολόγος και μητέρα τριών παιδιών του σχολείου μας, κατάφερε να δημιουργήσει εξ αρχής μία οικεία και ζεστή ατμόσφαιρα ανάμεσα στους γονείς με αποτέλεσμα μια εξαιρετικά εποικοδημητική εμπειρία για όλους τους συμμετέχοντες. Στόχος ήταν να προαχθεί η συνεργασία και η εμπιστοσύνη μεταξύ των γονέων μέσα από το παιχνίδι. Οι ίδιοι οι γονείς που συμμετείχαν στο εργαστήριο δήλωσαν ότι έμαθαν να λειτουργούν ομαδικά,  να συζητούν,  να εμπιστεύονται την ομάδα ακόμη κι αν διαφωνούν. Κυρίως όμως, διασκέδασαν, γέλασαν, γνωρίστηκαν καλύτερα μεταξύ τους και έμαθαν να λειτουργούν καλοπροαίρετα, σεβόμενοι ο ένας τον άλλον. Ελπίζουμε αυτός να είναι ο σπόρος για τη δημιουργία ενός γενικότερου κλίματος χαράς, αλληλοσεβασμού και ομαδικότητας και για τη τη βελτίωση των σχέσεων μεταξύ των παιδιών του σχολε

Τα πιο... ανοιξιάτικα Χριστούγεννα!

Ήταν μία ΥΠΕΡΟΧΗ ημέρα!  Η Χριστουγεννιάτικη Γιορτή του Συλλόγου Γονέων & Κηδεμόνων του 5ου Δημοτικού Βριλησσίων τα είχε όλα: παιδικά εργαστήρια, φαγητό και ζεστό κρασί, παιχνίδι, χορό, Άγιο Βασίλη, μικρούς πιανίστες με μεγάλο ταλέντο, λαχειοφόρο αγορά, χριστουγεννιάτικο bazaar, έναν καταπληκτικό ήλιο, χαρά και πολλά χαμόγελα.  Ο ανοιξιάτικος καιρός μας έκανε το χατήρι. Όλα κύλησαν καλά και η συμμετοχή παιδιών και γονέων ήταν μεγάλη.  Το προαύλιο του σχολείου γέμισε τραπέζια φαγητού, Dj Set (ένα μεγάλο ευχαριστώ στον Αλέξανδρο Χέντον), facepainting με την ευγενική χορηγία της Oriflame , χορευτές με την καθοδήγηση χορεύτριας από το Planet , ρεσιτάλ πιάνου από τον Χρήστο Γαλίτη και τους μαθητές του και κάλαντα από τους μαθητές του σχολείου.  Στην Αίθουσα Εκδηλώσεων κάναμε τις αγορές μας από το Χριστουγεννιάτικο Bazaar.  Στον 1ο όροφο του σχολείου οι αίθουσες γέμισαν δραστηριότητες και εργαστήρια: - Αγώνες σκάκι με την καθοδήγηση του Στάθη Γαζή - Ρομπο

Βασιλικός και λαογραφία

Φυτό της οικογένειας των χειλανθών, πολυετές, με φύλλα και άνθη εξαιρετικά εύοσμα, ο «ώκιμος ο βασιλικός» είναι το δημοφιλέστερο ελληνικό φυτό, αγαπητό στις νοικοκυρές, που φροντίζουν να έχουν τουλάχιστον μια γλάστρα του στον κήπο ή το παράθυρό τους. Πλατύφυλλος, σγουρός ή σαραντάφυλλος θεωρείται από το λαό το σύμβολο του έρωτα και της αιώνιας αγάπης, μα και θυμητικό υποσχέσεων και όρκων που δόθηκαν: «Βασιλικέ μου της βραγιάς και κρίνε μου του δάσους άχου, εγώ, πουλάκι μου, και πώς να σε ξεχάσω. Στο παραθύρι που ‘σαι εσύ βασιλικός δεν πρέπει γιατ’ είσαι συ ο βασιλικός κι οπ’ έχει μάτια ας βλέπει. Βασιλικό και ρόζμαρι κι ανθό του γλυκανίσου ο έρωτας τα μάζεψε κι έκαμε το κορμί σου.» Ο βασιλικός έχει ξεχωριστή θέση στην ελληνική λαϊκή παράδοση και χάρη στην συμμετοχή του στη χριστιανική εκκλησιαστική λατρεία. Βασιλικό βυθίζει ο ιερέας στον αγιασμό για να ραντίσει τους πιστούς, σε κλωνάρια βασιλικού τοποθετείται και ο σταυρός στις 14 Σεπτεμβρίου, εορτή του Σταυρού, αφού το αρω